Home Thema's Interviews Ed Voerman: Over Servant Leadership

Ed Voerman: Over Servant Leadership

Zijn spirituele zoektocht bracht hem over de hele wereld. Hij zocht vooral hoe je wijsheid kunt combineren met ondernemerschap. Dat vond hij uiteindelijk in het gedachtengoed van Robert Greenleaf en sindsdien is hij, naast succesvol ondernemer, de inspirerende stimulator van Servant Leadership.

Spirituele zoektocht

De interesse in spiritualiteit was er bij Ed eigenlijk altijd al, eerst sluimerend en onbewust, maar door z’n zoektocht steeds bewuster. “Met een eigen bedrijf succesvol zijn en geld verdienen is niet zo’n uitdaging, maar wel hoe kan ik zinvol bezig zijn.”

De zoektocht speelde zich vooral in het buitenland af.

Empathie door cultuurverschillen

Ed Voerman studeerde de Economische richting van de Hogere Textielschool, waarna hij vele jaren in het buitenland verbleef. Eerst in Europa, maar dat vond hij niet echt buitenland want je bent zo weer thuis. Dit bracht hem in Colom­bia en Brazilië, waar hij acht jaar voor HCI werkte.

“Het is een prachtig land met prachtige mensen. Elke jongere zou eigenlijk naar het buitenland moeten om zijn geest te verruimen. Een Colombiaan of Braziliaan zegt ja als hij nee bedoelt, dus je moet goed doorvragen, heel goed luisteren en echt willen begrijpen wat de ander wil. Het leert je om empatisch te kunnen denken. Door langdurig verblijf in het buitenland krijg je een opleiding tot wereldburger en heb je een voorsprong.”

India is filosofie in praktijk

Zijn zoektocht bracht hem al heel snel in contact met de filosofie van India. Hij had het gevoel dat daar iets was wat hem interes­seerde. Ed is niet iemand die opper­vlakkig hier en daar iets meepakt om er over mee te praten, maar de diepte ingaat.

“India is feitelijk filo­sofie in de praktijk. Om de kracht van de meer dan 5000 jaar oude wijsheden goed tot me door te laten dringen heb ik zelfs Sanskriet geleerd, gelezen en gesproken.

Een belangrijke vondst waren de wetten van Manu. Deze zijn nog steeds ongelofelijk actueel. Hieruit komt ook het kastesysteem, maar dan in negatieve zin vervormd. De oorspronkelijke gedachte was heel puur.

Het beschreef dat een samenleving uit vier groepen bestond:

De Brahmanen hebben tot taak het welzijn van de mens bewaken

De Ksatrya’s hebben als taak de samenleving orde, vrede en rust te bieden. Dit waren de koningen, regering, politiek, politie.

De Vaisya’s zijn de handelaren, ondernemers en kooplieden.

De Chudra’s is het volk

Alle groepen kunnen de noden in de schepping zien, maar de ondernemers (Vaisya’s) hebben de mogelijkheid om er iets aan doen. Dat was voor mij een heel belangrijk inzicht. Ik bedacht dat daar de verantwoordelijkheid van de ondernemer ligt voor het totaal van de samenleving. Hij ziet wat er moet gebeuren en kan het ook invullen.”

Nieuwe zoektocht en ontdekking van Servant Leadership

Met de opgedane kennis begon een nieuwe zoektocht. Naar hoe dit in z’n bedrijf toe te passen.
“In die fase ben ik heel ad-hoc bezig geweest. We gingen met z’n allen de hei op, spraken over eenheid en teamgeest, voerde meditatie, stoelmassage, filosofie en fietsplannen in. Niemand vond het ongewoon. Het hoorde gewoon bij ons. Je creëert zo een optimale sfeer in het bedrijf en ik was de aanjager hiervan.

Als iemand mij echter vroeg waar ik mee bezig was, had ik een heel lang verhaal nodig om dat uit te leggen. Toen ik dat ook eens aan een Amerikaan deed vertelde hij mij dat het leek op Servant Leadership. Ik kende het niet, maar toen hij het uitlegde viel het kwartje. Toen had ik focus en werd Servant Leadership de leidraad voor mij en mijn organisatie.”

Servant Leadership

Het Servant leadership Center beschrijft in de kenmerken van een Servant Leader (zie kader) vooral wat hij doet, maar hij moet ook wat zijn.

Integraal jezelf zijn

“Het is geen dogma of credo, iedereen is anders en ieders levenssituatie is anders. Het gaat er niet om iedereen te vormen naar één ideaal. Belangrijk is dat iedereen van­uit zichzelf kijkt, 'wat komt er bij mij binnen'. Flexibiliteit, originaliteit en persoonlijkheid spelen daarin een rol.

Authenticiteit is heel belangrijk. Je kwetsbaar durven opstellen. Dat lijkt zwak, maar is juist heel sterk. Het gaat om inte­graal jezelf zijn. Dat betekent dus dat je op je werk dezelfde bent als thuis. Veel mensen doen privé prachtige dingen, maar houden zich op het werk klein.”

Iedereen is zijn eigen leider

“Dat is een belangrijk uitgangs­punt. Je gaat hierdoor heel anders naar mensen kijken het is nooit meer daar en hier, maar altijd twee leiders die elkaar spreken.

Het betekent wel dat je je herkenbaar en kwetsbaar op moet stellen. Ik wil weten wie jij bent, maar ook weten dat jij mij ziet zoals ik ben en dus wil ik mij herkenbaar opstellen.

Voor veel mensen is dit nog moeilijk omdat dat betekent dat ze verantwoording moeten nemen voor hun eigen situatie en gedrag. Ze gaan gelijk in de verdediging en zoeken de verantwoording voor hun daden buiten zichzelf.

Het klinkt hard, maar soms moet je die mensen een duidelijke boodschap geven door te zeggen dat ze weg moeten omdat ze niet begrijpen waar we mee bezig zijn of er niet aan toe zijn.

Tenslotte, Servant Leadership is geen trucje, het is for life, dus tot je dood.”

Servant Leadership in bedrijf

Dat brengt ons bij de vraag hoe je Servant Leadership in je bedrijf invoert.

“We zijn begonnen de mensen te trainen in het gedachtengoed van Servant Leadership. We richtten ook smart teams op die nadachten hoe we zaken vanuit dit gedachtengoed konden doen.”

In de bus alleen de juiste passagiers

“Het was geen quick-fit, maar een lange weg, want er moet ook iets met jezelf gebeuren.

Ook niet iedereen gaat daarbij mee. Vergelijk het met een bus. De Servant Leader is de chaufeur en bepaalt waar de organisatie (de bus) naar toe gaat, maar hij dient alle passagiers. Sommige mensen gaan echter niet mee omdat ze een andere bestemming hebben. Die kiezen er zelf voor om niet met deze bus mee te gaan of als ze niet zelf hun eigen verantwoordelijk­heid nemen, dan zal de ServantLeader ze uit de bus zetten.”

I love you but you’re fired

“Een ServantLeader hoeft dus niet soft te zijn. James Autry (ondernemer en schrijver) zegt hierover 'als je snapt wat het betekent om te zeggen, I love you but you’re fired, dan begin je er iets van te begrijpen.'

Vanuit ons bedrijf presenteren we Servant Leadership heel duidelijk, waardoor het nu bij elk gesprek met nieuw personeel vanzelfsprekend aan de orde komt. Personeel dat er niets mee kan of wil, haakt vanzelf af.”

Nadenken over je fouten

“We presenteren het ook naar buiten, het staat op onze vrachtwagens. Dat leidde ertoe dat iemand mij boos opbelde toen hij achter zo’n wagen aanreed en vertelde dat de chauffeur hem drie keer had gesneden en of dat nu een voorbeeld was van dienend leiderschap zoals op de wagen stond.

Ik legde hem uit dat hij een onjuist verwachtings­patroon had door te veronder­stellen dat als we dienend willen zijn dit ook meteen betekent dat we perfect zijn. De essentie is dat je overal bewust mee omgaat en ervan leert. Omdat je er meer over gaat nadenken lijkt het soms wel alsof je meer fouten maakt, maar dat is niet zo.

Het gaat er ook om dat je op een natuurlijk manier je excuses kunt maken. Sorry, dat was hartstikke fout, ik begrijp dat ik het fout deed, ik leer ervan, maar kunnen we nu verder.

Ook in een harde en concurrerende sector als de transport en logistiek kun je ideële principes hebben en houden!”

Servant Leadership Center

Ed Voerman kreeg vanuit de Amerikaanse stichting het verzoek om een Europese stichting op te richten. In die periode ontmoette hij ook Herman Wijffels, die Servant Leadership nog niet kende, maar zelf had bedacht dat dienend leidershap het leiderschaps­principe van de toekomst zou worden. Samen vormden ze een visie voor het uitbreiden van het gedachtengoed van Servant Leadership in Nederland en Europa.

Inmiddels is Ed Voerman ook bestuurslid van het centrale bestuur in Amerika, met Europa en Azië in portefeuille. Recent heeft hij contacten gelegd met vooraanstaande CEO’s van beursgenoteerde bedrijven uit Hongkong die Servant Leadership als leidend principe in hun Chinese organisaties willen invoeren.

Resultaten van Servant Leadership

Het is wat gevaarlijk om te zeggen dat de Voerman Groep alleen door Servant Leadership succesvol is. “Ook wij hadden eens een dip en moesten daardoor mensen ontslaan. De directieleden zeiden toen 'Zullen we het maar even niet over Servant Leadership hebben?'. Heel begrijpelijk, maar juist in zulke situaties moet je dat wel doen. We hielden met iedereen een persoonlijk gesprek, maar het was niet makkelijk.

Veel belangrijker is dat als je oprecht investeert in mensen en je haalt de talenten eruit die ze hebben en spreekt ze aan op de verantwoordelijkheid voor de bijdrage die ze kunnen leveren, dan komt succes vanzelf. Het resulteert in een organisatie die ze meer mogelijkheden geeft om gelukkig te zijn, waardoor ook het ziekteverzuim en verloop minimaal is.

Advies

Gevraagd naar een advies voor anderen is zijn antwoord: “Verdiep je er in. Pak niet overal wat informatie om er over mee te kunnen praten, maar ga de diepte in en kijk wat het met je doet. Doe het ook in een groep en niet in je eentje, dat kan niet. Een goed idee is dan ook het volgen van de leergang die door het Servant Leadership Center wordt gegeven.”

2007, Theo Buijsrogge
(Onderdeel van een reeks interviews met
ondernemers over wat spiritualiteit voor hen betekent, welke invloed dit op hun werk heeft en wat daarvan de effecten zijn.)

Aanvullende informatie:
---------------------------------------

De 10 kenmerken van een ServantLeader

Een ServantLeader werkt voortdurend aan zijn of haar eigen ontwikkeling en stimuleert ook anderen daartoe. Een ServantLeader ontwikkelt allereerst zijn 'radar', waarmee hij voortdurend zoekt naar dat wat op elk moment ècht belangrijk is voor verdere ontwikkeling van mens, organisatie en de maatschappij als geheel. En tegelijkertijd werkt hij aan zijn 'stuwkracht', het vermogen om dat te kunnen doen wat daadkrachtig en duurzaam bijdraagt aan de toekomst van alle betrokkenen.

De 4 elementen van de 'radar' zijn:

1. Luisteren
open staan voor wat gezegd en juist niet gezegd wordt;

2. Aanvoelen / empathie
(h)erken mensen in hun specifieke en unieke persoonlijkheid;

3. Doorgronden
let scherp op, bezie situaties in en vanuit hun totaliteit;

4. Vooruitzien
gespitst zijn op lange termijn consequenties van beslissingen.

De 4 elementen van de 'stuwkracht' zijn:

1. Visie vormen
de grote lijnen naar de toekomst ontdekken, inspirerend maar praktisch;

2. Overdragen
mensen stimuleren om vrijwillig (maar niet vrijblijvend!) mee te werken aan de gemeenschappelijke toekomst;

3. Relaties bouwen
help mensen heel te worden, in harmonie met zichzelf en met anderen;

4. Beheren / stewardship
en werken aan duurzame harmonie tussen mens, organisatie en maatschappij.

Radar en stuwkracht zijn wederzijds zowel onmisbaar als versterkend. En ze zijn beide altijd gericht op:

• de ontplooing van mensen
• het bouwen aan 'community'

De elementen van rader en stuwkracht sluiten volledig aan op de vier basisfuncties van de menselijke geest, zoals die zijn geformuleerd door Carl Gustav Jung.

Links

Servant Leadership Center    : www.servantleadershipcenter.net

Greanleaf Center for SL         : www.greenleaf.org

Voerman Groep                      : www.voerman.com

Sanskriet                                 : Lees hier waarom Sanskriet kennen zo waardevol is

Manu                                       : Laws of Manu (pdf)